Terug naar Home
http://www.uitinsoest.nl
Soester CourantBowling OverheesBezoek gratis De PaardenkampRETO Internetburo
Advertentie hier?
Naar boven
MENU
Het weer in Soest
Onbewolkt 25.3° celcius
Windkracht 4 oost

De Stompert

De Stompert

Prehistorische grafheuvels in de Stompert

Langs de van Weerden Poelmanweg van Soestduinen naar Soesterberg vinden we ter hoogte van parkeerplaats De Bergjes het natuurgebied de Stompert. In dit bos liggen tussen de heideveldjes en  stuifduinen ook acht bijzondere heuvels verborgen. Het zijn prehistorische grafheuvels; heuvels opgeworpen over het lichaam van een overleden persoon. De dode werd begraven met wapens of werktuigen en een rijk versierde aardewerken beker met daarin voedsel of drank. De heuvels werden opgeworpen met zand en gras- en heideplaggen en waren oorspronkelijk met een greppel of palenkrans omgeven.

Ontstaan van de grafheuvels

De grafheuvels in de Stompert zijn opgeworpen in de late steentijd (laatneolithicum, ca. 2900-2000 voor Chr.) toen de doden nog begraven werden. Gedurende de bronstijd (2000-750 voor Chr.) en ijzertijd (750-50 voor Chr.) werden de doden niet langer begraven, maar gecremeerd. De verbrande resten werden in een urn of in een doek gedaan, waarna deze in een reeds bestaande grafheuvel werd bijgezet. Er was dus sprake van een continu besef van de functie en betekenis van deze grafheuvels. Na de ijzertijd raakten de heuvels echter meer in de vergetelheid en werden deze heilige of misschien wel griezelige plaatsen met rust gelaten. In de 19de eeuw kwam hier verandering in.

Archeologisch onderzoek

Eind 19de eeuw stonden de grafheuvels volop in de belangstelling. Het gebied in de Stompert werd destijds aangeduid als ‘de 24 bergjes’. In 1861, tijdens een vakantie in Zeist, merkte de Amsterdamse muziekonderwijzer David Koning “langs den weg naar Soest en een paar honderd schreden zuid-oostelijk van den Tol” deze heuvels op en besloot, geholpen door enige werkers aan de nieuwe spoorlijn, er één open te leggen. De vondsten bestonden uit verbrand bot, een deel van een bronzen armband en een klein stukje onherkenbaar metaal. Koning had de bedoeling deze vondsten op het gemeentehuis af te geven en te vragen of hij meer heuvels mocht doorzoeken. Maar voor het zover was, kreeg hij van de spoorwegopzichter te horen dat burgemeester Gallenkamp Pels inmiddels zijn veldwachter bevel had gegeven om hem en zijn hele gezelschap gevangen te nemen, indien hij het wagen zou om terug te komen.

In 1862 kreeg de Soester dominee J.J. Bos wel officieel toestemming voor een onderzoek van deze grafheuvels. Hij onderzocht er twaalf in het gebied. De politie zou controle op hem houden en de vondsten moesten na onderzoek in het gemeentehuis gedeponeerd worden. Men zou pas na afloop bepalen “of, en in hoeverre de door U aan te wenden kosten zullen worden gebracht ten laste der gemeentekas”. De gemeente Soest toonde indertijd geen belangstelling voor de vondsten en het gemeentehuis was volgens Bos ook geen geschikte plek was om alles op te bergen. Hierop nam hij de scherven mee naar huis en schonk ze in 1896 aan het museum Flehite. Uit een grote hoeveelheid scherven zijn tenminste drie incomplete bronstijd-urnen herkenbaar. Tussen het vondstmateriaal bevinden zich ook scherven uit de ijzertijd. Ook in het begin van de 20ste eeuw zijn enkele van de grafheuvels onderzocht.

Bewaren voor de toekomst

Het gebied is vervolgens jarenlang ongemoeid gelaten, totdat in 1989 plannen ontwikkeld werden om er een militair oefenterrein van te maken. Enige alerte burgers wezen de gemeente echter op het historisch belang van dit deel van Soest, waarna medewerkers van de toenmalige Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek acht heuvels onderzochten. Opnieuw werd vastgesteld dat het hier om een grafheuvelcomplex ging en daarmee waren de militaire plannen van de baan.

De grafheuvels vormden ooit markante herkenningspunten in het relatief vlakke heidelandschap. Heide heeft inmiddels grotendeels plaatsgemaakt voor aangeplant bos. Een inspectie in 2011 liet ons zien dat een aantal heuvels sterk aangetast was door konijnengangen en door bomen waarvan de wortels bij het omwaaien soms de halve heuvel meegesleurd hadden. Ook het vroegere archeologisch onderzoek had haar sporen nagelaten. De heuvels zijn in het verleden beroofd van de grafgiften. De oorspronkelijke graven met het lijksilhouet van de overledene zijn nog wel aanwezig onder de heuvels.

In 2013 heeft de gemeente Soest met behulp van het Centrum voor Archeologie Amersfoort acht grafheuvels in de Stompert opgeknapt. Hierdoor zijn de heuvels weer beter herkenbaar en blijven deze bijzondere monumenten bewaard voor de toekomst. Ze zijn nu ook mooi zichtbaar voor wandelaars in het gebied. Sinds kort staat op de parkeerplaats De Bergjes, bij de ingang naar de Stompert, een informatiebord over de grafheuvels.

© Tekst en afbeeldingen (zie fotoalbum) Centrum voor Archeologie Amersfoort.

  • Afbeelding: kaartje van bord met ligging grafheuvels.
  • Afbeeldingen: diverse reconstructietekeningen van een grafheuvel.
  • Afbeelding: foto van een bronstijd grafurn
  • Afbeelding: krantenartikel Soester courant 1989
  • Afbeeldingen: foto’s van de grafheuvels in slechte staat (2012).
  • Afbeelding: krantenartikel AD 2012.
  • Afbeeldingen: foto’s van de grafheuvels na restauratie (2014).
  • Afbeeldingen onthulling informatiebord op 5 november 2014